Grote wijzigingen in Vlaamse erfbelasting
Vlaanderen heeft haar successiewetgeving fors herzien. De vriendenerfenis vervalt en wordt vervangen door de ‘singlevermindering’. Dit is de meest opvallende verandering voor erfstellingen per 1 januari 2026, meldt Test Aankoop.
Het einde van de vriendenerfenis
De vriendenerfenis verdwijnt en blijft alleen mogelijk als het testament voor 1 januari 2026 werd opgemaakt. Dit betekent dat wie al een testament met vriendenerfenis heeft opgesteld, nog aanspraak kan maken op deze regeling. Voor nieuwe testamenten geldt dit echter niet meer.
Een erfgenaam die niet kan genieten van de tarieven in de erfbelasting in rechte lijn kon via de vriendenerfenis tot maximaal €15.000 nalaten aan 3% in plaats van 25% erfbelasting, wat een besparing oplevert van €3.300. Hoewel nuttig, was deze regeling beperkt in schaal. Aangezien het aantal kinderloze alleenstaanden de laatste jaren sterk toegenomen is, is de Vlaamse regering aan deze maatschappelijke problematiek voor een stuk tegemoet gekomen door een nieuwe fiscaalvriendelijke successieplanningstechniek voor deze categorie in het leven te roepen.
De singlevermindering: meer ruimte voor alleenstaanden
Als voorwaarde geldt dat de erflater geen partner mag hebben en geen bloedverwanten in de rechte neerdalende lijn. De erflater moet de personen bij testament aanduiden die van de ‘singlevermindering kunnen genieten’. Deze personen zullen tot €100.000 kunnen genieten van verlaagde erfbelastingtarieven (3% op de eerste €50.000 en 9% op de volgende €50.000).
Dit biedt aanzienlijke voordelen. Kathleen, single zonder kinderen, laat €100.000 na aan haar metekind. Kathleen bespaart dus €34.500. Deze besparing is aanzienlijk groter dan wat de vriendenerfenis ooit kon bereiken.
De singlevermindering laat je toe om als alleenstaande 100.000 euro na te laten aan verre verwanten of vreemden tegen de tarieven die in rechte lijn gelden. Het kan zowel om roerend als onroerend vermogen gaan.
Bescherming voor gehuwde paren
De hervorming biedt ook voordelen voor koppels. Goed nieuws voor koppels in Vlaanderen: de vrijstelling op roerende goederen (zoals spaargeld, beleggingen…) die de langstlevende partner erft, stijgt van 50.000 euro naar 75.000 euro. Dit vertaalt zich in concrete besparingen.
Verdachte periode verlengd naar vijf jaar
Eén van de minder aangename wijzigingen betreft niet-geregistreerde schenkingen. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt deze “verdachte periode” verlengd van 3 naar 5 jaar, net zoals in Vlaanderen en Wallonië. Concreet: als je een handgift of schenking via bankoverschrijving doet zonder schenkbelasting te betalen en je overlijdt binnen 5 jaar, wordt het bedrag alsnog belast.
Voor alle schenkingen die vanaf 1 januari 2026 worden gedaan, wordt de risicotermijn verlengd naar 5 jaar. Dit betekent dat wie zonder officiële registratie geld schenkt, veel voorzichtiger moet plannen. Wie overlijdt binnen die 5 jaar, ziet de schenking alsnog belast.
Praktische aandachtspunten
Ook na 1 januari 2026 blijven vriendenerfenissen geldig, maar mogelijk is de toepassing van een singlevermindering interessanter. Vriendenerfenissen worden echter niet automatisch omgezet in testament met een singlevermindering. Een wijziging van het testament zal dus nodig zijn.
Wie al een testament met vriendenerfenis heeft, doet er goed aan het te herbekijken. Je doet er goed aan je testament aan te passen en de vriendenerfenis te vervangen door een singlevermindering, aangezien deze veel ruimer is.
Conclusie
De Vlaamse successiehervorming per 1 januari 2026 markeert een belangrijk keerpunt. In Vlaanderen gelden vanaf 2026 de meest concrete nieuwigheden, met een dubbel doel: de bescherming van de langstlevende partner versterken en alleenstaanden zonder kinderen een ongeziene fiscale speelruimte bieden. Wie een erfenis voorbereid, doet er goed aan de nieuwe regels in te calculeren en desnoods professioneel advies in te winnen voor een optimale erfplanificatie.