Ingrijpende hervorming erfbelasting per 1 januari 2026

Sinds 1 januari 2026 zijn er enkele nieuwe regels in de erfbelasting van kracht. Deze veranderingen hebben belangrijke gevolgen voor wie een erfenis regelt of verwacht te ontvangen. Vooral alleenstaanden en gezinnen met financiële plannen doen er goed aan om hun testamenten aan te passen.

Vriendenerfenis verdwijnt, testamenten vóór 2026 blijven geldig

Een van de opvallendste wijzigingen is het verdwijnen van de zogeheten vriendenerfenis. De vriendenerfenis verdwijnt en blijft alleen mogelijk als het testament voor 1 januari 2026 werd opgemaakt. De vriendenerfenis maakte het mogelijk om een bedrag van maximaal € 15.000 na te laten een broer/zus, ver familielid of goede vriend aan een verlaagd tarief van 3%.

Voor testamenten die vóór 2026 werden opgesteld en waarin een vriendenerfenis werd voorzien, blijven de oude regels gelden. Wie gebruik had gemaakt van deze regeling dient echter rekening te houden met de opkomende singlevermindering als alternatief.

Singlevermindering voor alleenstaanden: tot 34.500 euro besparing

De vriendenerfenis werd ingesteld om plaats te maken voor een nieuwe regeling. Alleenstaanden, dus mensen die geen partner hebben, kunnen (een deel van) hun nalatenschap onder een voordeliger tarief nalaten als ze geen kinderen of andere afstammelingen hebben.

Kinderloze singles kunnen vanaf 1 januari 2026 tegen een voordelig tarief een bedrag van maximaal 100.000 euro via testament toewijzen aan erfgenamen van hun keuze. Het gaat dan om volgende tarieven: 3% op de eerste 50.000 euro en 9% op de volgende 50.000 euro.

De besparing kan significant zijn. Zonder de toepassing van de singlevermindering zou de broer 34.500 euro erfbelasting verschuldigd zijn. Wanneer de vrouw in haar testament de singlevermindering heeft opgenomen en haar broer als begunstigde van deze vermindering aanduidt, is hij slechts 6.000 euro erfbelasting verschuldigd.

Verdachte periode verlengd naar 5 jaar

Teen groot aantal Belgen maakt gebruik van handgiften of bankgiften om geld over te dragen zonder schenkbelasting te betalen. Sinds 1 januari 2026 is de termijn voor de zogeheten verdachte periode in Brussel 5 jaar voor niet-geregistreerde roerende schenkingen. Dit geldt ook in Vlaanderen en Wallonië.

Als je een handgift of schenking via bankoverschrijving doet zonder schenkbelasting te betalen en je overlijdt binnen 5 jaar, wordt het bedrag alsnog belast. De nieuwe termijn geldt uitsluitend voor schenkingen vanaf 1 januari 2026. Schenkingen daarvoor vallen nog onder de oude regel van 3 jaar.

Partnerabattement verhoogd naar 75.000 euro

Goede nieuws voor koppels: Deze vrijstelling werd op 1 januari 2026 verhoogd naar € 75.000. Dit betekent dat partners 75.000 euro belastingvrij aan roerende goederen kunnen erven, in plaats van eerder 50.000 euro.

Testament is essentieel voor optimale besparing

Wie gebruik wil maken van het nieuw tarief moet dit uitdrukkelijk voorzien in een testament. Dit is dus geen automatische toepassing. Wie van deze regelingen profiteert, moet zijn of haar wensen duidelijk in een testament vastleggen en de begunstigden aanduiden.

Praktische aanbeveling

De wijzigingen maken een grondige check van testamenten noodzakelijk. Vooral alleenstaanden zonder kinderen kunnen flink besparen door hun testament aan te passen. Ook wie eerder van de vriendenerfenis gebruik maakte, dient de mogelijkheden van de singlevermindering te onderzoeken. Voor niet-geregistreerde schenkingen geldt verhoogde voorzichtigheid vanwege de verlengde verdachte periode van 5 jaar.

Een raadpleging bij een notaris of fiscaal adviseur kan veel geld besparen en zorgt ervoor dat de erfenis volgens de wensen wordt geregeld.